“Βίωμα και συμβίωση”

Μία νεαρή γυναίκα – για την οποία δεν βρέθηκε ποτέ “χώρος” στο πατρικό της για την ίδια και τις ανάγκες τις – συναντά και ερωτεύεται ένα νεαρό άντρα που της δίνει όλα όσα, η ίδια, μοιάζει να στερήθηκε. Ο έρωτάς του, είναι τόσο μεγάλος που γεννά το χαμόγελο στην καρδιά της και της επιστρέφει το κάθε ένα συναίσθημα που του δίνει. Σύντομα, χάνει το μυαλό της καθώς ο νέος της ζωής της γίνεται όλα όσα η ίδια δεν γεύτηκε ποτέ… Γίνεται αδερφός της, πατέρας της, μητέρα, εραστής του κορμιού και της ψυχής της και την αναπτύσσει τόσο που η προσωπικότητά της αλλάζει… Ανθίζει και γίνεται ένας υπέροχος άνθρωπος να κάνεις παρέα. Το μόνο που δεν καταφέρνει να γίνει είναι σύντροφός της!

Είναι, όμως, αυτό δυνατόν; Γίνεται κάποιοι να υπάρξουν τόσο τυχεροί και παρόλα αυτά να μην καταφέρουν να ευδοκιμήσει η σχέση τους;

Το σωστότερο, ίσως, θα ήταν να πούμε ότι η ίδια η αγάπη και οι κανόνες που φτιάχνουμε γύρω από αυτήν, στην προσπάθειά μας να την προστατεύσουμε, αρνούνται τη φύση των αναγκών μας. Τη μετακυλίουν και την μεταφράζουν στη φωνή αυτών που στερηθήκαμε, αυτών που αξίζαμε ή αυτών που νιώθουμε ότι αξίζουμε. Για να επιστρέψουμε στην αρχική μας αναφορά, όμως, πως πιστεύετε ότι θα ένιωθε η κοπέλα της ιστορίας μας όταν ο νεαρός την ακούει με τη στωικότητα της μητέρας, τη φροντίζει με τον καημό του πατέρα, τη συμβουλεύει με την εμπειρογνωμοσύνη του αδερφού; Το άγγιγμά του έχει τρεις “χροιές”, τρεις, διαφορετικές, αισθήσεις. Μία που της ανακουφίζει τον πυρετό, μία που την αποκοιμίζει με ασφάλεια και μία που την οδηγεί στη γνώση και την εμπειρία.

Αλλά μια στιγμή… Το κάνει, όντως, εκείνος ή είναι αυτή που προβάλει τις φιγούρες, αυτές, πάνω του; Και πόσο διαφέρει αυτή η συμπεριφορά, τελικά, από την συντροφική;
Στα ερωτήματα αυτά ας απαντήσουμε με ένα ακόμα ερώτημα… Πόσο συχνά έχουμε προσπαθήσει να ανάγουμε τον σύντροφό μας στον διεκπαιρεωτή του κάθε μας θέλω; Στο κινηματογραφικό πανί πάνω στο οποίο προβάλουμε όσες εικόνες της ζωής μας χάθηκαν κατά την αρμολόγησή της; Απόδειξη αυτού, αποτελεί το πώς ενίοτε νιώθουμε όταν πρέπει να μοιραστούμε την αγάπη του συντρόφου μας ανάμεσα από εμάς, την οικογένειά του, τις φιλίες του και τον υπόλοιπο κοινωνικό του κόσμο.

cohabitation

Ξεκινώντας από την αρχή, ο άνθρωπος είναι ον το οποίο βιώνει και συμβιώνει. Αυτό, σημαίνει ότι το βίωμά του μπορεί και τον οδηγεί στην επιλογή του συμβίου του αλλά ταυτόχρονα διηγείται την ανάγκη του ανθρώπου να απολαύσει το προσωπικό του κομμάτι δίπλα στο σύμβιό του – όχι να το περιελίξει με εκείνου. Αν αυτό δεν συμβεί, τότε τα προτερήματα του άλλου γίνονται σύμβολα των ελαττωμάτων μας και όχι φάροι θαυμασμού. Σκεφτείτε το σαν δύο δέντρα που τα κλαδιά τους μπλέκονται στο σημείο που δεν ξεχωρίζουν. Όχι μόνο το ένα δεν μπορεί να δει και να εκτιμήσει το άλλο αλλά τα κλαδιά τους καταντούν να τα ενοχλούν.

Τα πουλιά άλμπατρος, είναι μία όμορφη αλληγορία αφού η πτητική τελετή ζευγαρώματός τους θυμίζει σε πολλά πράγματα τον ουσιαστικό χαρακτήρα των δεσμών. Τα άλμπατρος, λοιπόν, πετούν μαζί, πλάι πλάι απολαμβάνοντας το καθένα τη χορογραφία του και αγγίζοντας τα πιο ψηλά σημεία του ουρανού. Αν κρατούσε το ένα τη φτερούγα του άλλου η πτήση, το ταξίδι και η ίδια η εμπειρία θα ήταν αδύνατη.

Πολλές φορές, λοιπόν, η ιδέα να μην κρατάμε τη “φτερούγα” του συντρόφου μας μάς τρομάζει. Μας φοβίζει να ξέρουμε ότι μπορεί να πετάξουν μακρύτερα από εμάς, να φύγουν και να μας αφήσουν συναισθηματικά κενά ίδια με αυτά που, ενδεχομένως, άφησε το μεγάλωμά μας. Σε αυτή την ανάγκη πατάει ο όρος του “απόλυτου έρωτα” μίας ναρκισσιστικής ιδέας βάσει της οποίας η συμβίωση μπορεί να είναι μόνο το όλα ή το τίποτα. Μία σχέση συμβίωσης δεν πρέπει να είναι το ιερό στο οποίο μόνο η ιδέα του αιώνιου αλληλοθαυμασμού και του απόλυτου συναισθήματος γίνεται η επικύρωση, αυτής, της ένωσης. Αυτό δημιουργεί μία συνεχή αναζήτηση συναισθηματικής κορύφωσης η οποία διαστρεβλώνει την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας με το να τη μεταμορφώνει σε κάτι υπερβατικό. Έπειτα, όταν η στιγμή κατευνάζει, όταν η “ησυχία” γεμίσει το χώρο τότε αφουγκραζόμαστε την εικόνα του εαυτού μας και το άκουσμα αυτό μας είναι αβάσταχτα ανθρώπινο.

simfono-simbiosis

Αντί αυτού, η συμβίωση μπορεί να είναι ένας χώρος στον οποίο ο καθένας, ελεύθερα, ακούει τον εαυτό του και νιώθει καλά στο άκουσμα αυτό. Φυσικά, είναι μία, εξαιρετικά, νευραλγική διαδικασία να επιλύσουμε τις εσωτερικές ανάγκες μας και να δημιουργήσουμε τον αυτόνομο εαυτό, ελεύθερο από τα δεσμά του παιδικού παρελθόντος. Μπορούμε, όμως, να δημιουργήσουμε συνδετικά σημεία μεταξύ ημών και των συντρόφων μας. Σημεία, που ορίζουν ένα χώρο στον οποίο μοιραζόμαστε τον ατομικό παράγοντα της προσωπικότητάς μας και δημιουργούμε ένα αμάλγαμα – όχι εαυτών, αλλά – εμπειριών! Σκεφτείτε το σαν ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα. Το σημείο υπεύθυνο για την αγωγή του ηλεκτρικού σήματος γίνεται ενεργό μόνο όταν το σημείο λήψης είναι και εκείνο ενεργό… Μαζί με το σήμα ταξιδεύει η πληροφορία και μαζί μ’ αυτήν ταξιδεύει η επικοινωνία διδάσκοντας την σημαντικότητα του ενός στον άλλο.

Αυτή – αν και μπορεί να είναι μία λιγότερο “ρομαντική” θεώρηση είναι λιγότερο εύθρυπτη και πολύ περισσότερο αληθινή. Για να δρέψουμε τα προνόμια μιας συμπόρευσης στη ζωή πρέπει πρώτα να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας. Να βρούμε τους εαυτούς μας. Και για να γίνει αυτό πρέπει να αναρωτηθούμε τα κατάλληλα ερωτήματα. Ας κάνουμε ένα βήμα πίσω και ας κοιτάξουμε κριτικά τις κοινωνικές πιέσεις και τις θεωρήσεις των άλλων για το τι πρέπει να κάνουμε και τις παροτρύνσεις που επιτάσσουν την ενηλικίωσή μας. Γνωρίζοντας εμάς τους ίδιους γινόμαστε υλικό άξιο να μας γνωρίσει κάποιος άλλος. Το παράδοξο της συμβίωσης είναι ότι η σταθερότητά της απαιτεί συνεχή, εσωτερική, αλλαγή και εξέλιξη.

Ιάκωβος Σιανούδης
Ψυχολόγος Bsc – ψυχοθεραπευτής

Εισαγωγική φωτογραφία:http://blog.adw.org

Βιβλιογραφία:
Charles, M. (2002). Monogamy and Its Discontents: On Winning the Oedipal War. The American Journal of Psychoanalysis, Vol. 62, No 2, Pp. 119 – 143
Greenberg, J., R. & Mitchell, S., A. (1983). Object Relations in Psychoanalytic Theory, Harvard: Harvard University Press
McCrady, T., J. & Paolino, B., S. (1978). Marriage and Marital Therapy: Psychoanalytic, Behavioral & Systems Theory Perspectives, U.S.A: Mazel Publishers
Phillips, A. (1999). Monogamy, New York: Vintage
Rosenbaum, S. & Alger, I. (1968). Marriage Relationship: Psychoanalytic Perspectives, London: Basic Books
Salzberger, I. (2009). Psychoanalytic Insight and Relationships: A Kleinian Approach, New York: Routledge

Facebook Twitter Google+ LinkedIn