Η παντομίμα

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΙΑΚΩΒΟΣ ΣΙΑΝΟΥΔΗΣ
Bsc, ψυχοθεραπευτής|

Από πολύ νωρίς, ήρθαμε σε διαπραγμάτευση με έναν διαχωρισμό του τι είναι επιτρεπτό να εκφράζουμε και τι όχι. Η ευτυχία ήταν πάντοτε ευπρόσδεκτη, τα λιγότερα χαρούμενα συναισθήματα, όμως, έμοιαζαν να έπρεπε να μείνουν πίσω αν θέλαμε να προχωρήσουμε μπροστά, μαζί με τους άλλους. Λες και το κλάμα ή ο θυμός συνδέθηκαν με την ανικανότητα να φροντιστούμε, με την επιβάρυνση, και έπρεπε να μείνουν στην βρεφική ηλικία και μόνο. Να εγκαταλειφθούν για να μην εγκαταλειφθούμε εμείς.

dame-harmony-pantomime-judith-desrosiers

“Μη φωνάζεις… Μη θυμώνεις… Μην κλαίς, δεν πρέπει!” Ακούγαμε από πολύ νωρίς μέχρι που σιγά-σιγά εκπαιδευτήκαμε να απογδυθούμε ό,τι μπορεί να επιβαρύνει μια σχέση λες και η σχέση είναι κάτι το τρομερά εύθραυστο που δεν υπάρχει για να εμπνέει ασφάλεια, αλλά φόβο. Για να γίνουμε αποδεκτοί, λοιπόν, αποβάλλαμε τον θυμό, το πολύ κλάμα, την απογοήτευση, και για να το αντέξουμε βάλαμε κάτι άλλο στη θέση του.

Με ένα χρώμα, όμως, στην παλέτα σου δεν ζωγραφίζεις. Μοναχά σκιαγραφείς. Θα μπορούσε ένας πίνακας μόνο από μαύρο να πει την ιστορία του κόκκινου, του κίτρινου, του μπλε; Θα μπορούσε ένας λευκός καμβάς ζωγραφισμένος με λευκό να αποδώσει την ένταση του πινέλου που τον πατούσε; Φυσικά, και όχι. Όμως, ο φόβος ότι αυτό που νιώθω θα είναι πολύ για τον άλλο, με οδηγεί στο να μην αποτυπώνω αυτό που μου ζητάει η ψυχή μου.

“Μην κλαίς… Μην χτυπιέσαι, μην αντιδράς. Φιλοσόφησέ το. Και αν δεν ξέρεις πώς να το κάνεις, θα σου μάθω το δικό μου τρόπο”. Έγραφε η οδηγία από παλιά. Έναν τρόπο που ανέχεται μόνο ότι χωράει σε λέξεις που δεν διακινούν στον άλλο την ευθύνη του. Γιατί το παν ήταν το να μην ξυπνήσει η ευθύνη. Σαν έναν πατέρα τρομερά αυστηρό που δεν επιτρεπόταν με τίποτα να διακόψουμε τον ύπνο του.

Και με αυτή τη συνθήκη, μοναδική διέξοδο είχαμε το αυτονόητο για να πάρουμε αυτό που χρειαζόμαστε. Κάνω πέρα το θυμό ή την απογοήτευσή μου για να σε ικανοποιήσω και το ίδιο περιμένω, ενδόμυχα, να κάνεις κι εσύ. Κι αν δεν το κάνεις, οργίζομαι γιατί είναι αυτονόητο. Ακόμα κι αν επικοινωνήσουμε αυτό που μας ενόχλησε, τις περισσότερες φορές θα είναι με έναν αποστειρωμένο τρόπο. Με περισσή αυτοσυγκράτηση θα πούμε τι μας πόνεσε στον άλλο, ακόμα κι αν μέσα μας κοχλάζουμε, την ίδια στιγμή που η αυτοσυγκράτησή μας θα του ψιθυρίζει ότι το αντέχουμε• ας συνεχίσει.

Μα αν δεν είχαμε λέξεις, πώς θα δείχναμε αυτό που νιώθαμε; Αν αύριο εξαφανιζόταν η ομιλία μας, δεν θα χρειαζόταν να γίνει ανάγλυφος επάνω μας ο πόνος, ο θυμός, ή η θλίψη; Δεν θα αναγκαζόταν το σώμα μας να πει την ιστορία μέσα από δάκρυα, βουρκωμένα μάτια, σφιγμένες παλάμες ή χέρια που έτρεμαν; Αλήθεια, μπορούμε να φανταστούμε να συνυπάρχουμε με τους άλλους έστω και για μία εβδομάδα δοκιμάζοντας να επικοινωνήσουμε μέσα από κάτι διαφορετικό απ’ό,τι με τα στόματά μας;

Αν δεν μπορούμε να καταλάβουμε τη δυσκολία ας σκεφτούμε το εξής. Γιατί η παντομίμα ήταν τόσο διασκεδαστική, στην παιδική ηλικία, αλλά και τόσο εκνευριστική συγχρόνως; Γιατί απαιτούσε να δείξουμε αυτό που νιώθαμε χωρίς να το φιλτράρουμε μέσα από λέξεις, χωρίς να το “εξευγενίσουμε”. Για αυτό και πάντοτε θα δυσκόλευε εκείνους που δεν ήταν σε επαφή με το συναίσθημά τους και θα τους δημιουργούσε την αίσθηση πως, αν το επιχειρήσουν, θα ντροπιαστούν• θα τους χαρακτηρίσουν αστείους, θα τους εκπαραθυρώσουν.

Κι αυτό γιατί μεγαλώσαμε μαθαίνοντας να μην λέμε αυτό που αισθανόμαστε, αλλά αυτό που θα έπρεπε να αισθανόμαστε. Η μεγαλύτερη κλοπή που δεχτήκαμε ποτέ είναι ότι μας λήστεψαν από το συναίσθημα και μας άφησαν τη λογική για παρηγοριά. Η μεγαλύτερη επανάσταση που μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν, είναι να κλείσουμε το στόμα μας και να αφήσουμε το συναίσθημά μας να πει την ιστορία. Να φωνάξουμε το “όχι” από την καρδιά.

Ας θυμόμαστε, πως η πρώτη λέξη του ανθρώπου δεν είναι λέξη, αλλά ήχος. Ο ήχος του κλάματος. Και είναι το κλάμα, ένα συναίσθημα, που κάλεσε τον άλλο να με αγκαλιάσει… να με φροντίσει… να με αγαπήσει… γιατί, ακόμα κι αν δεν μπορούσα να το ζητήσω, προφερόταν με έναν τρόπο πιο καθαρό απ’ό,τι θα μπορούσαν ποτέ να αρθρώσουν οι λέξεις.

Facebook Twitter Google+ LinkedIn