Μορφές κακοποίησης:Η περίπτωση του Συνδρόμου Μυνχάουζεν δι’ αντιπροσώπου

Γράφει ο ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΜΑΥΡΙΔΑΚΗΣ
Ψυχολόγος, Msc|

Ερευνώντας μορφές κακοποίησης που οφείλονται στην ψυχοπαθολογία των θυτών, βρίσκουμε, τόσο συνηθισμένες μορφές στην κλινική πρακτική – διερεύνηση , όσο και λιγότερο συχνές, οι οποίες όμως επιδρούν τραυματικά στον ψυχισμό και στην αναπτυξιακή εξέλιξη των θυμάτων. Μία από αυτές είναι το σύνδρομο Μυνχάουζεν μέσω αντιπροσώπου (Munchausen by proxy syndrome) τα βασικά στοιχεία του οποίου θα παρουσιάσουμε συνοπτικά παρακάτω.

2935503217_880ea41999

Ο όρος «σύνδρομο Μυνχάουζεν» (Munchausen Syndrome) εισάγεται το 1951 από τον R. Asher ως παθολογική διαπίστωση η οποία παρατηρείται όταν ενήλικές προκαλούν στον εαυτό τους τεχνητά συμπτώματα οργανικής νόσου προκειμένου να βρουν στην πορεία υποστήριξη από το ιατρικό σύστημα. Προφανώς το όνομα του συνδρόμου προέρχεται από τον βαρόνο Μυνχάουζεν ο οποίος έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους μεγαλύτερους ψεύτες.

Ο όρος εξελίσσεται το 1977 από τον Meadow, ο οποίος διατυπώνει μια διαφορετική προσέγγιση, όταν ανακαλύπτει ότι σκόπιμες οργανικές βλάβες ή συμπτώματα ασθενειών, μπορούν να προκληθούν ή να επινοηθούν κυρίως σε παιδιά ή άλλα πρόσωπα, από τους ανθρώπους που τους παρέχουν φροντίδα, ενώ παράλληλα, παρουσιάζουν ιστορικό συνεχούς αναζήτηση ιατρικής φροντίδας. Τέλος, παρατηρείται μη παραδοχή της ευθύνης από το πρόσωπο που προκαλεί τη βλάβη. Το χαρακτηριστικότερο όμως όλων, είναι ότι οι βλάβες που προκαλούνται ή επινοούνται σταματούν όταν τα παιδιά – θύματα απομακρυνθούν από τον υπεύθυνο γονέα – φροντιστή. Το σύνδρομο αυτό ονομάζεται σύνδρομο «Μυνχάουζεν δι’ αντιπροσώπου» (Munchausen by proxy syndrome). Οι δύο βασικές διαστάσεις του συνδρόμου είναι από τη μία η προφανής ψυχιατρική νόσος του γονέα – φροντιστή και φυσικά η κακοποίηση που δέχεται το θύμα.

Οι βασικές εκφάνσεις του συνδρόμου ανακύπτουν είτε μέσα από την φανταστική κατασκευή και παρουσίαση συμπτωμάτων και την αναφορά τους στους ιατρούς, είτε (στη χειρότερη της μορφή) με πρόκληση κακοποίησης στο θύμα που περιλαμβάνει συνεχόμενες περιοδικά επαναλαμβανόμενες βλάβες (δηλητηρίαση, ασφυξία, σωματικά σημάδια κλπ). Συνήθως ο θύτης είναι το πρόσωπο φροντίδας, έχει ιατρικές γνώσεις ή μελετάει συμπτώματα ασθενειών. Τα συμπτώματα προκαλούνται κατά τη διάρκεια της κοινής του παρουσίας με το θύμα. Σκοπός είναι να συγκινήσει το ιατρικό πλαίσιο που απευθύνεται και να τραβήξει την προσοχή. Η ενδεχόμενη επιτυχία του, επαναφέρει την ανάγκη επανάληψης των συμπτωμάτων.

Οι αιτίες της εκδήλωσης της διαταραχής προκύπτουν από την αλληλεπίδραση βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων, αν και οι περισσότεροι ερευνητές συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι σημαντικός προγνωστικός παράγοντας ανάπτυξης της είναι η παραμέληση του θύτη στην παιδική του ηλικία καθώς επίσης και η ύπαρξη γεγονότων στρες στην ενήλική ζωή (οικογένεια, εργασία κλπ). Δεν μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν ασφαλή στατιστικά δεδομένα για την παρατήρηση του φαινομένου και το ποσοστό πασχόντων από την διαταραχή. Γενικά όμως φαίνεται ότι οι θύτες είναι πιο συχνά γυναίκες από ότι άντρες.

Για την αντιμετώπιση της διαταραχής, το βασικό μέλημα είναι να εξασφαλιστούν τα θύματα, ενώ για τους θύτες η θεραπεία είναι αρκετά δύσκολη, επειδή συνήθως δεν παραδέχονται την ύπαρξη του προβλήματος. Προτείνεται μια συμβουλευτική προσέγγιση η οποία θα αναδομήσει τις λογικές σκέψεις και θα γκρεμίσει την παθολογική διάσταση.

Facebook Twitter Google+ LinkedIn