Να αγαπάς στον έρωτα

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΙΑΚΩΒΟΣ ΣΙΑΝΟΥΔΗΣ
Bsc Ψυχολογίας, Συνθετικός Ψυχοθεραπευτής-Συγγραφέας|

Ερχόμαστε σ’αυτό τον κόσμο γυμνοί στο σώμα και την ψυχή. Από τον τρόπο που θα μας κρατήσουν, θα ανταποκριθούν στις ανάγκες μας και θα μας φροντίσουν, ξεκινάμε να ντύνουμε αυτή τη γύμνια. Οι πρώτες σχέσεις τις ζωής μας γίνονται το δέρμα της ψυχής μας. Οι πρώτες μας εγγραφές, τις οποίες αναπαράγουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε για το υπόλοιπο της ζωής μας.

falling-in-love

Το παιδί χτίζει ολόκληρο τον χαρακτήρα του επάνω στη σχέση με τους γονείς του και ιδιαίτερα στην σχέση του με τη μητέρα. Εάν βλέπει ότι μέσα σε αυτή τη σχέση το εκτιμούν για αυτό που είναι, θα γυρεύει να συνδεθεί με ανθρώπους που θα το εκτιμούν κι εκείνοι. Αν βλέπει πώς το κατακρίνουν, ή το αποδέχονται με όρους, θα σμίγει με ανθρώπους που θα κάνουν το ίδιο όταν μεγαλώσει. Θα του ζητούν να αλλάξει.

Το βλέπουμε πολύ συχνά στον ενήλικο κόσμο. Να συνδέονται με νήμα το φόβο και την απόρριψη και να αποδίδουν την αστοχία αυτή σε τερτίπι της μοίρας. Οι δρόμοι δύο ανθρώπων, όμως, δεν τυχαίνει ποτέ να συναντηθούν γιατί, πολύ πριν το κάνουν, έχουν πλάσει ο ένας τον άλλον στην φαντασία τους και τον κουβαλούν.  Αυτό είναι, ωστόσο, που δυσκολεύει τις ανθρώπινες σχέσεις το περισσότερο. Ότι συνδέομαι με εσένα μέσω αυτού που προβάλλω επάνω σου, όχι με αυτό που είσαι. Κι όσο δεν το καταλαβαίνω αυτό, τόσο αναρωτιέμαι γιατί μου περνάει αυτό που νιώθω για εσένα ή γιατί φοβάμαι να σε πλησιάσω. Εκεί αγαπώ τον έρωτα περισσότερο από τον άλλο.

Χωρίς να το καταλαβαίνω, εκεί, αποζητώ περισσότερο τον έρωτα από την αγάπη κι ο λόγος για αυτό είναι ότι το ένα δεν ενέχει καμία δυσκολία, ενώ το άλλο απαιτεί προσπάθεια. Δεν υπάρχει τίποτα δύσκολο στον έρωτα. Προκύπτει χωρίς κανέναν κόπο, καμία προσπάθεια. Είναι ένα συναίσθημα που πηγάζει αυθόρμητα, δεν ζητά την άδεια για να το κάνει τόσο από εκείνον που ερωτεύεται όσο και από το αντικείμενο του πόθου του. 

Και, το πιο οξύμωρο είναι ότι παρά το ότι συνήθως τα μάτια του άλλου ερωτευόμαστε, ποτέ δεν κοιτάμε το χρώμα που έχουν, αλλά την ιδανική μας αντανάκλαση επάνω τους. Μα, ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα είναι να αγαπήσεις. Πολλές φορές συγχέουμε τις δύο αυτές τάσεις της ψυχής, όμως δεν θα μπορούσαν να είναι πιο διαφορετικές.

Εδώ χρειάζεται να γίνει ένας διαχωρισμός. Άλλο ο έρωτας, άλλο η αγάπη. Ο έρωτας είναι μία εξιδανίκευση. Η προβολή των αφρόντιστων αναγκών μου. Στον έρωτα δεν βλέπω ποτέ τον άλλο, αλλά τον ιδανικό άλλο. Μια ιδανική μητέρα, δηλαδή, της οποίας γίνομαι το βρέφος. Δεν είναι τυχαίο που στα αρχαία κείμενα, ο θεός έρωτας αναπαριστάται ως μωρό. Συμβολίζει το αγίνωτο, το λιγότερο ώριμο στοιχείο του. Είναι μια ανάκληση στη βρεφική ηλικία όπου όλες μας οι ανάγκες πραγματοποιούνταν δίχως να μιλήσουμε. Το ζητάνε συχνά οι ερωτευμένοι από τον σύντροφό τους. “Θέλω να καταλαβαίνεις τι χρειάζομαι χωρίς καν να το ζητάω”, λένε. Κι αυτό έρχεται από την κούνια φυσικά. Εκεί που δεν είχαμε γλώσσα, όμως το κλάμα μας αρκούσε για να καταλάβει η μάνα τι χρειαζόμασταν.

Για αυτό και ο έρωτας έρχεται πάντα πριν τη γνωριμία. Γιατί ο,τι χρειάζεται να ξέρω για σένα, το συμπληρώνει η προσδοκία μου, η φαντασία μου. Και για αυτό και νιώθω μεγάλη απογοήτευση ή και προδοσία όταν ξεθωριάσει. “Άλλαξες, δεν είσαι ο ίδιος” λέω τότε. Εδώ είναι το ο έρωτας είναι τυφλός. Αλήθεια είναι, γιατί δεν βλέπει τον άλλο, αλλά την αντανάκλασή μου. Πολλές φορές, μάλιστα, δεν απαιτείται ούτε να γνωρίζεις πώς είμαι ερωτευμένος μαζί σου για να το νιώθω.

Κάπου προς το τέλος της ερωτικής μεταβίβασης, λοιπόν, η φαντασία ξεκίνα να διαπραγματεύεται με την πραγματικότητα. Αν οι πρώτες μου εγγραφές είναι καλές, μπορώ να σταματήσω να είμαι ερωτευμένος χωρίς να θυσιάσω τη σχέση. Εάν όχι, εάν στις πρώτες σχέσεις τις ζωής μου δεν με δέχτηκαν για αυτό που είμαι, θα φύγω όσο πιο μακριά γίνεται αφού θα αισθάνομαι ανεπαρκής να σχετιστώ με τον πραγματικό μου εαυτό. Κι όλο αυτό, φυσικά, συμβαίνει μπροστά στο μεγάλο τέρας. Τον φόβο της ματαίωσης. Μα τι απομένει να φοβάμαι όταν εγώ ο ίδιος με έχω ματαιώσει απ’την αρχή; Η αγάπη είναι το παιχνίδι της ανακάλυψης. Το να βρω ποιος είναι ο άλλος, να τον γνωρίσω και να συνδεθώ μαζί του. Εάν χρειάζομαι τον άλλο για να ζήσω, τότε σίγουρα κάνω κάτι λάθος.

Στην αγάπη, όμως, είναι αδύνατο να σε αγαπώ και να μην το ξέρεις γιατί μπορώ να σε αγαπήσω μόνο όταν σε γνωρίσω. Στην αγάπη, στην ώριμη αγάπη δηλαδή, ο έρωτας είναι σταδιακός. Έρχεται με πρόοδο. Σε γνωρίζω και σε ερωτεύομαι σιγά-σιγά, άρα σε ερωτεύομαι για αυτό που είσαι. Βάζω την ευτυχία μου μέσα στη σχέση μας, δεν περιμένω να με κάνει η σχέση μας ευτυχισμένο.

Εξάλλου, όσο λιγότερο ευτυχισμένος είμαι με τη ζωή μου, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη θα έχω να ερωτεύομαι. Για αυτό και οι πραγματικά ευτυχισμένοι άνθρωποι ερωτεύονται σπάνια. Αγαπούν συχνά και βαθιά όμως. Κι η μεγαλύτερη αγάπη σε μία σχέση έρχεται όταν μπορείς να κοιτάξεις τον άλλον χωρίς να δεις τον εαυτό σου και μπορείς να τον ακούσεις χωρίς να τον ερμηνεύσεις. Η μεγαλύτερη μορφή αγάπης έχει όρια. Ξέρει που τελειώνει ο ένας και που ξεκινά ο άλλος. Δεν είναι συγκεχυμένη. Αυτό που δεν έχει η μεγαλύτερη μορφή αγάπης είναι όρους που εξαιρούν χαρακτηριστικά από τον άλλο. Δέχεται αυτό που είναι ο άλλος στο ακέραιο.

Αυτό που δεν έχει η μεγαλύτερη μορφή αγάπης, επίσης, είναι φαντασία. Δεν συμπληρώνει η φαντασία της αυτό που λείπει από τον άλλο γιατί ο άλλος έχει επιλεγεί συνειδητά, και όχι από ανάγκη, και είναι αρκετός. Δεν χρειάζεται να αμυνθώ σε αυτό που είναι με το μυαλό μου. Η μεγαλύτερη μορφή αγάπης, φέρνει το δώρο της πραγματικότητας. Η μεγαλύτερη μορφή αγάπης, δεν θα μπορούσε παρά να είναι η πραγματική αγάπη.

Αυτά, βέβαια, ζητούν και από εμένα. Και αυτό που ζητούν πρωτίστως, είναι να τα αντέξω. Να αντέξω να συνδεθώ με κάποιον χωρίς να τον βρίσκω ελαττωματικό, να αντέξω να συνδεθώ με κάποιον χωρίς να βλέπω αυτό έχω ανάγκη επάνω του, αλλά εκείνον. Ζητάει να μπορώ να έχω ατόφιο βλέμμα.

Και για να συμβεί αυτό, θα χρειαστεί πρώτα να έχω συναντηθεί με τις δικές μου αδυναμίες και τα δικά μου ελαττώματα. Θα χρειαστεί να έχω δεχθεί ότι η χαρά μου, η ευτυχία μου και η φροντίδα μου είναι δικές μου ευθύνες. Θα χρειαστεί να έχω αφιερώσει χρόνο στο να με αφουγκραστώ, να με καταλάβω και να με εκτιμήσω για αυτό που είμαι. Θα χρειαστεί να γίνω καλός γονιός με εμένα – όπως είχα ανάγκη και τότε. Να με ακούω. Να με ρωτάω “τι θες, τι χρειάζεσαι;” και να απαντάω.

Μόνο έτσι μπορώ να συναντήσω τον άλλο. Η περίφημη συνάντηση είναι προνόμιο συνειδητής βάδισης. Αν δεν ξέρω προς τα πού βαδίζω, δεν θα ξέρω τίποτα για εκείνους που συναντώ στο δρόμο μου. Την ακούμε πολύ συχνά. Την απογοήτευση μίας γνωριμίας που δεν οδήγησε εκεί που φανταζόμουν. Την βαθιά ανάγκη για συνεχές πάθος, μα όπου υπάρχει τέτοια ανάγκη, θα υπάρχει συνέχεια τεράστια απόσταση. Δεν θα συναντώ τον άλλο, απλώς θα επιμηκύνω τη διαδρομή. Σ’ αυτό βοηθάει η θεραπεία. Βοηθάει να προβάλω λιγότερο στον άλλο μαθαίνοντάς με να κοιτώ και να βλέπω με τα μάτια μου, όχι με την φαντασία μου.

Κι όμως. Πολύ αγαπούν με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο. Αγαπούν με το να υποδεικνύουν στον άλλο τα λάθη του, τις ελλείψεις και τις αστοχίες του. Αγαπούν με το να απειλούν, με το να ταλαιπωρούν. Συνεχίζουν να αγαπούν και να αγαπιούνται με την ίδια στέρηση που δέχονταν μικροί. Συνεχίζουν να χτυπούν μια πληγή με την ελπίδα να μουδιάσει από τα χτυπήματα και να μην πονάει πια. Όμως, μια αγάπη που έχει αυτή την απόχρωση, καταλήγει δικαστήριο όπου δικαστές είναι οι αφρόντιστοι. Μοιραία, εκεί, η σχέση μετατρέπεται σε ποινή όπου τόσο ο φυλακισμένος όσο και ο φύλακας του μισούν ο ένας τον άλλον.

Είναι μεγάλη τέχνη να μπορείς να αγαπάς στον έρωτα. Θέλει ένα μοναδικό ταλέντο και όπως όλα τα ταλέντα χρειάζονται ενθάρρυνση. Μπορεί να ξεκινήσουμε ως εραστές μα, αν είμαστε αρκετά ώριμοι, θα καταλήξουμε κάτι πολύ παραπάνω. Σύντροφοι. Κι η σχέση θ’ αντέξει με το παραπάνω, αρκεί να αντέξουμε κι εμείς οι ίδιοι να δεχτούμε το ποιοι είμαστε. Να αντέξω να δεχτώ εμένα και να αντέξεις να δεχτείς εσένα. Στον έρωτα βλέπω από μέσα τα πράγματα. Στην αγάπη τα βλέπω απ’έξω. Μεγάλο ταλέντο αυτό.

Αν το καταφέρω αυτό, θα συνειδητοποιήσω ότι ήταν απαίτηση του έρωτα να χρησιμοποιεί την φαντασία για να υπάρχεις. Κι η φαντασία είναι περιορισμένη. Η πραγματικότητα, όμως, είναι απεριόριστη. Για αυτό και είναι απαράμιλλης σημασίας στις ανθρώπινες σχέσεις, να μπορώ να σε ακούσω χωρίς να σε ερμηνεύσω και να μπορώ να σε κοιτάξω με τα μάτια μου, όχι με την ανάγκη μου.

Είναι μεγάλη τέχνη να μπορεί κανείς να αγαπά στον έρωτα.

Facebook Twitter Google+ LinkedIn