ΟΜΑΔΕΣ…Πόσο σημαντικές είναι για την εξέλιξη του ατόμου?

ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΝΝΑ ΝΤΙΖΟΥ
Σύμβουλος ψυχ. υγείας-μουσικοθεραπεύτρια|

Ο άνθρωπος δε ζει αποκομμένος και μόνος, από τη γέννηση του ήδη βρίσκεται  σε ομάδα ανθρώπων,  μέσα στην οποία  ανήκει και αναπτύσσεται.

barbatsalou401

Ορισμένοι ειδικοί όπως οThomae βλέπουν την ομάδα ως ενδιάμεσο ή μεσολαβητή ανάμεσα στο άτομο και την κοινωνία ,σύμφωνα με τους Foulkes και Anthony υπάρχουν κάποιες θεμελιώδεις στη ζωή μας ομάδες όπως η οικογένεια ,η φυλή ακόμα και το έθνος, τα μέλη σε αυτές τις ομάδες είναι απολύτως αλληλένδετα μεταξύ τους και ικανοποιούν μέσα από αυτές βασικές τους ανάγκες.

Η σύνδεση του ατόμου με αυτές είναι πολλαπλή και δυναμική .Οι ομάδες διακρίνονται σε πρωτογενείς όπως είναι η οικογένεια και σε δευτερογενείς όπως  εθνικές ομάδες, σύλλογοι, κόμματα ,οι πρώτες θεωρούνται άτυπες και επηρεάζουν έντονα είτε ενισχυτικά είτε διαλυτικά τις δεύτερες που λέγονται και τυπικές. Η ομάδα χαρακτηρίζεται από οργάνωση και επίτευξη στόχων και σκοπών.

H oμάδα από μόνη της έχει μια άλλη δυναμική πιο έντονη, υπογραμμίζει τον χαρακτήρα της ανθρώπινης επικοινωνίας, ο οποίος επηρεάζεται από τις ποικίλες αλληλεπιδράσεις των μελών της. Αυτό συμβαίνει γιατί η επικοινωνία δε περιορίζεται μόνο στις δυ-ατομικές αλληλεπιδράσεις, αλλά περικλείει και αυτές που διαμορφώνονται ανάμεσα σε κάθε μέλος της ομάδας, σα συνέπεια έχουμε περισσότερα και πιο έντονα συναισθήματα, συγκρούσεις και γενικότερα «υλικό» για προβληματισμούς που θα μας οδηγήσουν σε αυτογνωσία και προσωπική ανάπτυξη.

Κατά τον Bruke Tuckman  η ομάδα περνάει από συγκεκριμένα στάδια-φάσεις τα οποία βοηθούν να αναπτυχθεί, να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις , τα προβλήματα, να εντοπίσει λύσεις, να προγραμματίσει έργο, να παράγει έργο. Οι φάσεις αυτές είναι η εξερευνητική και σχετίζεται με την ανεύρεση κοινών σκοπών και πιθανών συντρόφων, η φάση της ταύτισης κατά την οποία δημιουργείται «ομαδική ατμόσφαιρα» ,η δημιουργία συλλογικών σκοπών που ενισχύουν τη συνοχή της ομάδας, ο καθορισμός κανόνων και ορίων που θέτουν τις κατευθυντήριες γραμμές  της ομάδας, η στάση της ομάδας  απέναντι στους συντρόφους και στους ξένους, αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένας κοινός κώδικας επικοινωνίας ανάμεσα στα μέλη της και η διαφοροποίηση των ρόλων ,έχουμε με άλλα λόγια τη κατανομή  και ανάληψη αρμοδιοτήτων καθηκόντων και δικαιωμάτων.  Οι κανόνες μίας ομάδας αλλάζουν έτσι ώστε να μπορούν τα μέλη της να προσαρμοστούν στις διάφορες αλλαγές ,οι ρόλοι δεν είναι άκαμπτοι ούτε σταθεροί.

Η ανάγκη του να είσαι αποδεκτός και αξιοσέβαστο μέλος μιας ομάδας είναι από τις βασικές δομικές εμπειρίες της ανθρώπινης ζωής. Αυτό και μόνο είναι αρκετό να διαμορφώσει  και να επηρεάσει τα μέλη της. Μέσα από την αλληλεπίδραση των μελών μιας ομάδας διαμορφώνονται εκτός από τον τρόπο επικοινωνίας και τον τρόπο λήψης των αποφάσεων, ρόλοι που παίζονται από κάθε άτομο ξεχωριστά μέσα σε αυτή.

Στην ομάδα, ιδιαίτερη σημασία έχουν ο ρόλος του ηγέτη και του εξιλαστήριου θύματος, ο πρώτος αποτελεί μορφή συναισθηματικής αντανάκλασης της ομάδας όσον αφορά τη συμπεριφορά.

Σύμφωνα με τον Λεβίν έχουμε τρείς τρόπους ηγεσίας και συμπεριφοράς ,τον αυταρχικό που ελέγχει απόλυτα την ομάδα προκαλώντας υποταγή ή επιθετικότητα, ο δημοκρατικός ο οποίος βασίζεται στον διάλογο τη αποδοχή και κατανόηση ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί κλίμα ομαδικότητας και ενεργής συμμετοχής τέλος ο αντιαυταρχικός τρόπος που χαρακτηρίζεται από παθητικότητα, πλήρη ελευθερία  και χάος δε στηρίζει ούτε τους σκοπούς ούτε τα μέλη της ομάδας με αποτέλεσμα να προκαλεί εγωιστική συμπεριφορά στα άτομα της ομάδας. Στον αντίποδα ο ρόλος του εξιλαστήριου θύματος αποτελεί ένα συλλογικό μηχανισμό άμυνας, στον οποίο η ομάδα «ακουμπά» προκειμένου να επιρρίψει τις ευθύνες και να αντιμετωπίσει την ενοχή που νιώθει για κάτι που δε πήγε καλά.

Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι μέσα από την αλληλεπίδραση διαμορφώνονται εκτός από τον τρόπο επικοινωνίας και τον τρόπο λήψης των αποφάσεων, ρόλοι που παίζονται από κάθε άτομο ξεχωριστά μέσα. Αυτοί οι ρόλοι ως επί τω πλείστων βρίσκονται σε εναρμόνιση ανάμεσα στην εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και στο τι περιμένουν οι άλλοι από εμάς ,άλλωστε όπως είπε και ο Λάο Τσε «Το να ξέρεις τους άλλους είναι ευφυΐα, το να ξέρεις τον εαυτό σου είναι σοφία, το να κυριαρχείς στους άλλους είναι ισχύς, το να κυριαρχείς στον εαυτό σου είναι πραγματική δύναμη».

 

Facebook Twitter Google+ LinkedIn