Πως το παρελθόν εξισώνεται με το παρόν

ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΝΝΑ ΝΤΙΖΟΥ
Σύμβουλος ψυχ. υγείας-Μουσικοθεραπεύτρια|

«Αχ αμυγδαλάκι μου πικρό
πίκρες με έχεις κεράσει,
θα σε κάνω εγώ γλυκό του κουταλιού για να μου περάσει…»

Πως το παρελθόν εξισώνεται με το παρόν.
Η αμυγδαλή είναι μια ομάδα νευρώνων σε σχήμα αμυγδάλου που αποτελεί μέρος του «πρωτόγονου» εγκεφάλου ο οποίος ελέγχει τις ενστικτώδεις λειτουργίες, βασίζεται στην παρελθούσα εμπειρία, για να στείλει ένα σήμα κινδύνου. Όμως αυτές οι συναισθηματικές μνήμες δεν είναι αξιόπιστες για το παρόν και αυτό γιατί η αμυγδαλή συγκρίνει με συσχέτιση. Με άλλα λόγια εάν ένα προεξέχων στοιχείο μιας τωρινής κατάστασης «μοιάζει» με κάποιο του παρελθόντος, κρίνονται ως ίδια έστω και αν δεν είναι.

additional_1d23b7d7feb0a17f1b2409109420ce00418c0cdf-8

Το αποτέλεσμα είναι το παρελθόν να «θολώσει το παρόν» και να εξισωθούν, η αμυγδαλή βασίζεται σε μια πρώτη στιγμιαία εντύπωση, έτσι ένα και μόνο μέρος ενός πράγματος εξισώνεται με το όλο και παραβλέπονται οι λεπτομέρειες. Η αμυγδαλή, κατασκευαστικά, δεν περιέχει όλες τις πληροφορίες, αλλά μόνο τις βασικές, σαν ένα τηλεγράφημα. Δε χρειάζεται να ξέρεις ακριβώς τι είναι κάτι, για να ξέρεις ότι μπορεί να είναι επικίνδυνο. Κατά συνέπεια ,η ακρίβεια θυσιάζεται για την ταχύτητα.

Με αυτή τη λογική, αν μια κατάσταση παρουσιάζει κάποιες ομοιότητες με κάποια φοβερή ανάμνηση του παρελθόντος, αυτό είναι αρκετό για να ενεργοποιηθεί ένα σύνολο μαθημένων αντιδράσεων, που όμως μπορεί να είναι παρωχημένες και να μην ταιριάζουν στο παρόν. Είναι γεγονός ότι πολλές έντονες συναισθηματικές μνήμες χρονολογούνται από τα πρώτα χρόνια της ζωής ενός ανθρώπου όπου εκείνη την περίοδο δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως οι πιο ώριμες περιοχές του εγκεφάλου, ενώ αντίθετα η αμυγδαλή είναι σχεδόν πλήρως σχηματοποιημένη , ήδη από τη γέννηση.

Αυτές οι έντονες μνήμες (θετικές ή αρνητικές) εμφυτεύονται σε μια περίοδο που το άτομα ως νήπιο δεν έχει ακόμα αναπτύξει το λόγο για να περιγράψει το βίωμα του ή τις σκέψεις του, είναι ένα πρωτόλειο και ακατέργαστο υλικό που όταν ενεργοποιηθεί στην ενήλικη ζωή του, είναι πολύ δύσκολο να τις εντάξουμε στην αρθρωμένη σκέψη μας με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να καταλάβουμε κάποιες φορές γιατί αισθανόμαστε ξαφνικά άσχημα ,λυπημένοι ,φοβισμένοι ,θυμωμένοι ή χωρίς λόγο χαρούμενοι.

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;
Οι αργές δυνάμεις της εξέλιξης που διαμόρφωσαν τα συναισθήματά μας ολοκλήρωσαν το έργο τους μέσα σε ένα εκατομμύριο χρόνια. Τα τελευταία δέκα χιλιάδες χρόνια, κατά τα οποία έλαβε χώρα μια ταχύτατη ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού και μια έκρηξη του πληθυσμού από 5 εκατομμύρια σε 5 δισεκατομμύρια, έχουν αφήσει λίγα ακόμα ίχνη πάνω στο βιολογικό κώδικα της συναισθηματικής μας ζωής.

Τα συναισθήματά μας υπήρξαν σοφοί καθοδηγητές μας για μεγάλο χρονικό διάστημα της εξέλιξής μας. Ωστόσο, τα νέα δεδομένα που παρουσιάζει ο πολιτισμός ξεπρόβαλαν με τέτοια ταχύτητα που ο αργός ρυθμός της εξέλιξης δεν μπορεί πια να τα προφτάσει. Οι ηθικοί κοινωνικοί και νομικοί κανόνες όλων των εποχών και πολιτισμών προσπαθούν να περιορίσουν, να χαλιναγωγήσουν και να εξημερώσουν την συναισθηματική ζωή.

Ο Freud στο έργο του «Ο πολιτισμός πηγή δυστυχίας» το περιγράφει λέγοντας ότι η κοινωνία υποχρεώθηκε να επιβάλλει από τα έξω κανόνες, με στόχο να καθυποτάξει την πλημμυρίδα της συναισθηματικής περίσσειας που ξεχειλίζει τόσο αβίαστα από μέσα μας.

Facebook Twitter Google+ LinkedIn