Του Προχωρήματος ο φόβος

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΙΑΚΩΒΟΣ ΣΙΑΝΟΥΔΗΣ
Bsc Ψυχολογίας, Συνθετικός Ψυχοθεραπευτής-Συγγραφέας|

Το άρμα της ζωής, το σέρνουν δύο άλογα. Το ένα ονομάζεται Ανάγκη και το άλλο Φόβος. Κι όσο κι αν διαφέρουν τα δύο μεταξύ τους, σκοπός είναι να καταφέρουμε να τα κάνουμε να συνεργαστούν και να μην μας τραβούν αντίρροπα.

Και τα δύο όμως. Δεν μπορώ να αφήσω κανένα πίσω γιατί και τα δυο μου ανήκουν ώστε να μην διάγω τη ζωή μου μονόμπαντα. Ενώ η ανάγκη είναι σαφής γιατί υπάρχει, ο φόβος πάντοτε είχε την παράδοση να θεωρείται ως κάτι το απαράδεκτο ή κάτι το οποίο δεν έχει δικαίωμα να αποτελεί κομμάτι μας. Αυτή, όμως, είναι και η μεγαλύτερη παρανόηση.

blog_pablo_2_011118

Το μεγαλύτερο ψέμα που λένε οι φόβοι μας, είναι ότι δεν θα έπρεπε να τους έχουμε. Όχι. Οι φόβοι υπάρχουν για τον ίδιο λόγο που υπάρχουν και οι ανάγκες. Γιατί είναι αναπόσπαστα κομμάτια της ζωής μας. Οι ατρόμητοι άνθρωποι, δεν είναι εκείνοι που δεν έχουν φόβους, εξάλλου. Είναι αυτοί που έχουν το θάρρος να αποδέχονται ότι φοβούνται.

Φυσικά, το αγαπημένο στάδιο των φόβων, δεν είναι άλλο από τις ανθρώπινες σχέσεις. Εκεί, αν δεν έχω εξοικειωθεί μαζί τους, αν δεν τους έχω εξημερώσει, θα τρέξουν πιο αφηνιασμένοι από ποτέ.

Στις σχέσεις, λοιπόν – όλα είναι σχέση• οι σχέσεις ερωτικές, η δουλειά, ακόμα και τα πάρεργα – συναντούμε τρεις φόβους ικανούς να μας σταματήσουν. Τον φόβο της επάρκειας, τον φόβο της δέσμευσης και τον φόβο της προσδοκίας. Ο πρώτος μου ψιθυρίζει ότι δεν είμαι αρκετός, ο δεύτερος ότι θα εγκαταλειφθώ κάπου στην πορεία, ενώ ο τρίτος μου υπενθυμίζει διαρκώς το πόσα περιμένει ο άλλος από μένα ή εγώ από τον άλλον. Και οι τρεις φόβοι, όμως, δευτερογενώς, εξυπηρετούν έναν μεγαλύτερο. Τον φόβο του Προχωρήματος.

Κι αυτό που φοβίζει στο προχώρημα, είναι το ίδιο πράγμα που το κάνει απειλητικό και θελκτικό συγχρόνως. Δεν είναι άλλο από το ότι χρειάζεται να με αποδεσμεύσω από το παρελθόν. Ένα παρελθόν που, παρά τις ματαιώσεις του, βρίσκω μία αίσθηση σχετικής ασφαλείας μέσα του. Δεν μπορώ, όμως, ποτέ να προχωρήσω με την ενοχή του πριν, παρά μόνο με την εμπειρία του.

Ο φόβος, ωστόσο, παραμένει σημαντικός για έναν σπουδαίο λόγο επίσης. Τον φόβο χρειάζεται να τον ακούω, όχι όμως να τον υπακούω. Να καταλαβαίνουμε το γιατί πίσω από το αίτημά του. Να αφουγκραζόμαστε το μήνυμα που κουβαλάει, όχι την εντολή του. Και όταν κατακτήσουμε το να μην τον υπακούμε, και τον ακούμε απλά, τότε αρκεί να κατακτήσουμε και το να μη μας επικρίνουμε που το κάνουμε.

“Μα, το κάνω. Κάνω αυτό που χρειάζομαι, ο φόβος δεν με σταματάει. Παρόλα αυτά δεν αισθάνομαι καλύτερα”. Ακούω, συχνά, εκεί που η θεραπεία έχει προχωρήσει. “Ναι. Δεν αισθάνεται καλύτερα γιατί δεν σου έχεις επιτρέψει να σε εκτιμήσεις για την επιτυχία σου. Δεν σου έχεις επιτρέψει γιατί την θεωρείς μισή εφόσον δεν προέκυψε αυθόρμητα”. Ο σκοπός, όμως, είναι να μάθουμε να κάνουμε αυτό που χρειαζόμαστε, όχι μόνον χωρίς να φοβόμαστε, αλλά χωρίς να κρίνουμε τον εαυτό μας που φοβόμαστε.

Να μην μας κρίνουμε που προχωράμε, όχι παρά το φόβο, αλλά μαζί με εκείνον. Εκεί είναι η ζωή, εξάλλου. Εκεί που δεν υπάρχει επίκριση. Όχι μόνο να μην σταματάμε λόγω του φόβου, αλλά να μη μας επικρίνουμε που προχωράμε έστω και φοβισμένοι. Εκεί αλλάζουμε πραγματικά. Στην πρώτη περίπτωση, αλλάζει η συμπεριφορά μου. Στη δεύτερη, αλλάζει η σχέση με τον εαυτό μου. Αυτή είναι αλλαγή.

Ο καταδικαστικός λόγος, εξάλλου, είναι η λαλιά της ενοχής. Η αντίσταση του παρελθόντος σε κάθε αλλαγή που λαχταρά η ψυχή μας. Τσακίζει κάθε αίσθημα εκτίμησης που μπορεί να έχω για εμένα. Συχνά, αν δεν έχω κατακτήσει αυτή τη σύνδεση με τον εαυτό μου, μπορεί να βρεθώ σε μια σχέση που έχει έλλειψη αξιακής αγάπης. Σε μία σχέση δίχως ευγνωμοσύνη και εκτίμηση, το μόνο που καταφέρνω είναι να αδειάζω τη δική μου εκτίμηση για να την τροφοδοτήσω.

Αυτό το αισθάνονται οι σύντροφοί “μαστοί” όπως συνηθίζω να λέω. Είναι εκείνοι οι οποίοι είναι τρομερά δοτικοί, τρομερά φροντιστικοί, προσφέρουν τα πάντα, δίνουν όχι μόνο από το περίσσευμα, αλλά και από το υστέρημά τους – γίνονται καλοί μαστοί δηλαδή. Είναι και οι ίδιοι οι οποίοι συχνά καταλήγουν σε υπερφαγικές συμπεριφορές για να επανατροφοδοτήσουν τη φροντιστικότητά τους ή στο να επιλέγουν σχέσεις όπου ζητούν το υστέρημά τους πίσω από ανθρώπους που δεν μπορούν να τους το δώσουν.

Συχνά, όταν αγγίζουμε αυτό το θέμα με κάποιον από τους γενναίους ανθρώπους που συνομιλώ, προκύπτει η ερώτηση πώς μπορώ να εκτιμήσω τον εαυτό μου περισσότερο.

Η αυτοεκτίμηση φροντίζεται με τρεις τρόπους. Ο πρώτος είναι η επιτρεπτικότητα. Να με εκτιμώ αρκετά ώστε να μου επιτρέπω. Να ζητήσω. Να προσφέρω. Να κλάψω, να θυμώσω, να γελάσω. Να διοχετεύσω αυτό που αισθάνομαι στον άλλον – να γίνω καλός γονιός στον εαυτό μου, δηλαδή. Από εκεί και πέρα, από το πώς ο άλλος θα υποδεχτεί αυτό που του δίνεται, δείχνει πόσο εκτιμά κάτι που πλέον του έχει δοθεί. Κάτι που είναι πια δικό του. Δείχνει, λοιπόν, το δικό του κομμάτι αυτοεκτίμησης. Όχι τη δική μου αξία. Εξάλλου, δεν χάνω ποτέ όταν εκφράζομαι γιατί, είτε το πράγμα πηγαίνει κατ’ευχην, και εγώ παίρνω αυτό που έχω ανάγκη και προχωράω, ή μαθαίνω με ποιον σχετίζομαι. Ποιος είναι ο άλλος, δηλαδή.

Ο δεύτερος τρόπος που μπορώ να δείξω φροντίδα στην αυτοεκτίμησή μου, είναι οι πράξεις. Αν θέλω να ανέβει η εκτίμηση που έχω σε μένα, χρειάζεται να κάνω πράγματα από τα οποία μπορώ να αντλήσω εκτίμηση για τον εαυτό μου. Ενώ ο τρίτος είναι τόσο απλός όσο και δύσκολος. Αν θέλω να με εκτιμήσω, τότε χρειάζεται να με διαθέτω σε σχέσεις όπου με δέχονται και με εκτιμούν χωρίς όρους. Εάν μπορώ να μου επιτρέπω κάτι από αυτά, τότε θα μπορώ να προχωρώ στη ζωή με μεγαλύτερο αίσθημα αξίας. Θα μπορώ να προχωρώ και ευθεία, όχι μόνο σε κύκλους.

Για αυτό επαναλαμβάνουμε, εξάλλου. Για να καταφέρουμε να μεταφράσουμε το μήνυμα των επιλογών μας, να ακούσουμε το αίτημα της ψυχής και να το ικανοποιήσουμε με έναν τρόπο που είναι ευγενικός προς το Είναι μας. Αν θέλω να σταματήσω να επαναλαμβάνω κάτι που είναι ματαιωτικο, λοιπόν, θα χρειαστεί να με μάθω.

Εκεί κρύβεται η επιμονή της επανάληψης. Το ότι δεν έχουμε μάθει. Δεν είναι να μάθω, όμως, το πώς να τα καταφέρνω σε κάθε περίπτωση, υιοθετώντας στρατηγικές, χειρίζοντας τον εαυτό μου ή το συναίσθημα μου. Αλλά να μάθω να διαχειρίζομαι τις φορές που δεν τα καταφέρνω. Αυτό είναι το μάθημα που μέλλει να πάρω. Να μάθω να με φροντίζω, να με κατανοώ, στην αποτυχία. Όχι να είμαι επικριτικός. Να είμαι συγχωρητικός. Όταν το μάθω, όταν με εκτιμήσω χωρίς όρους, τότε θα βρεθεί στο δρόμο μου και κάποιος ο οποίος θα με εκτιμά χωρίς όρους επίσης. θα γίνω περισσότερο ολόκληρος γιατί θα με αγαπώ χωρίς συνθήκες, ακόμα και στην αποτυχία μου, και ως πιο ολόκληρος, δεν θα έχω άλλη επιλογή από το να συναντώ και πιο ολόκληρους ανθρώπους.

Αν νομίζω ότι το να δοκιμάσω κάτι από αυτά είναι αδύνατο, αν νομίζω ότι το να αλλάξω τη ζωή μου είναι δύσκολο, να θυμάμαι ότι κάνω ήδη κάτι περισσότερο δύσκολο. Ζω μια ζωή που θέλω να αλλάξω.

Facebook Twitter Google+ LinkedIn