Το Facebook & οι ψυχολογικές επιδράσεις

Γράφει η Βαλεντίνα Αλαφογιάννη,
Σύμβουλος ψυχικής Υγείας

Οι άνθρωποι επιλέγουν να μοιραστούν συγκεκριμένες πληροφορίες στο Facebook, άλλες φανταστικές, άλλες όμως πραγματικές, οι οποίες δίνουν εικόνα για την προσωπικότητα του ατόμου και την κοινωνική του ζωή. Πολλές από αυτές τις πληροφορίες είναι τόσο ακριβείς, ώστε μας δίνεται η δυνατότητα να γνωρίσουμε κάποιον, που δεν ξέρουμε καθόλου. Το ίδιο ισχύει και για την εικόνα της προσωπικής ζωής κάποιου ατόμου. Μπορείς να μάθεις πολλές πληροφορίες για το αν κάποιος έχει σύντροφο, πόσο καιρό είναι μαζί και πως πάει η σχέση τους. Μάλιστα, το αν ποστάρεις φωτογραφίες με το ταίρι σου είναι σημάδι ικανοποίησης από την σχέση και για κάποιους δηλώνει ¨πραγματική δέσμευση¨. Είναι συχνά τσακωμός ανάμεσα στα ζευγάρια το ερώτημα ¨γιατί να μην βάλουμε στο Facebook ότι είμαστε σε σχέση¨;

to_facebook_kai_i_psuxologia_tou_xristi_LARGE

Το Facebook έχει αλλάξει τον τρόπο που οι άνθρωποι μοιράζονται πληροφορίες για τις σχέσεις τους, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν με τους ερωτικούς συντρόφους τους.Εκτός του ότι παρέχουν ευκαιρίες στους ανθρώπους να εκφράσουν την ικανοποίησή τους για την σχέση και τη δέσμευση , είναι επίσης και ένα φόρουμ, όπου οι άνθρωποι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τους ερωτικούς συντρόφους τους και που μπορεί να προκαλέσει ζηλοφθονία. Δημοσιεύσεις στον προσωπικό τοίχο, όπως ¨τι ωραία που περάσαμε εχτές το βράδυ¨ ή η προσθήκη ενός νέου , ελκυστικού πρόσωπου, στη λίστα των φίλων του συντρόφου, μπορεί να υποκινήσει τα συναισθήματα της ζήλιας και ανασφάλειας.

Η στενή παρακολούθηση του συντρόφου μέσα από το Facebook έχει γίνει τόσο συχνό φαινόμενο, που σύμφωνα με μελέτες, αφορά πάνω από το 60% των χρηστών του. Πραγματικά αυτό μας παρακινεί να μιλήσουμε για αυτό, μιας και η ζήλεια δεν είναι μόνο η συνέπεια της στενής παρακολούθησης, αλλά πολλές φορές και η αιτία!

Η αλήθεια είναι πως η κατασκοπία του προφίλ είναι πολύ περισσότερο γυναικεία δραστηριότητα και απαιτεί αρκετά μεγάλη σπατάλη χρόνου από την καθημερινότητα. Πολλές φορές η παρακολούθηση αυτή, οδηγεί σε αληθινή παράνοια. ¨Παλιότερα είχε να ψάξεις μόνο τα μηνύματα στο κινητό. Τώρα πρέπει να ψάξεις Twitter, Facebook, Instagram, Tinder, Snapchat… ¨ Δεν έχει τελειωμό! Αυτή η διαδικασία της κατασκοπίας σε βάζει σε ένα φαύλο κύκλο, τον κύκλο της τρέλας… Άπαξ και μπεις, δύσκολα ξανά βγαίνεις. Εντωμεταξύ, όσο ψάχνεις τόσο βρίσκεις. Κι όσο βρίσκεις, τόσο σου δημιουργείται η ανάγκη να ξανά ψάξεις. Παράλληλα, όλο αυτό φαίνεται να είναι ένα σημαντικό κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο αρκετές εταιρείες έχουν εκμεταλλευτεί. Κυκλοφορούν στο εμπόριο πολλά είδη που βοηθούν την κατασκοπία, από κρυφές κάμερες, μέχρι και ¨αόρατοι¨ σκληροί δίσκοι που καταγράφουν κάθε κίνηση του φίλου σου στο ίντερνετ και στην μαρτυρούν. Πολλοί έρχονται στο γραφείο μου με το αίτημα ¨Δεν ξέρω τι να κάνω, ο άντρας μου μιλάει στο Facebook με άλλες γυναίκες. Δεν ξέρω αν συναντιέται μαζί τους. Είναι απιστία αυτό; Τι μπορώ να κάνω;¨

Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να εξακριβωθεί αν το chat με ερωτικό περιεχόμενο στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης θεωρείται απιστία. Έχει να κάνει με το πόσο συχνά γίνεται αυτό, τι διαστάσεις έχει πάρει, πόσο επηρεάζει την συντροφική σχέση και πόσο ανάγκη έχει το άτομο να το κάνει. Έχει προκαλέσει εθισμό; Έχει επηρεάσει την δική σας επικοινωνία; Έχει μειωθεί η επιθυμία του για την δυαδική ερωτική σχέση μαζί σου; Τότε, ναι. Μάλλον υπάρχει πρόβλημα.

Το φαινόμενο αυτό δεν έχει ηλικία. Το συναντάς το ίδιο εύκολα σε ένα άτομο 18 χρονών και σε ένα άτομο 60. Πλέον και οι μέση ηλικία έχει πρόσβαση στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και μάλιστα τα χειρίζεται καλά.

Από ότι φαίνεται το Facebook είναι ο Νούμερο 1 λόγος διαζυγίου. Είναι αρκετά απογοητευτικό, το πόσο ένα φόρουμ ήρθε στην ζωή μας για να διευκολύνει την γενικότερη ¨δωρεάν¨ επικοινωνία και να βοηθήσει στο να συνομιλήσουν άνθρωποι που ζουν μακριά και που έχουν να βρεθούν χρόνια και έχει φτάσει να προκαλεί τεράστια ρήξη στα ζευγάρια. Το σημαντικό εδώ είναι να τονιστεί η ανάγκη για όρια. Οι άνθρωποι δυσκολεύονται να βάλουν όρια στον εαυτό τους και πολλές φορές οι καταστάσεις ξεφεύγουν και γίνονται λάθη ανεπανόρθωτα και έτσι διαλύονται οικογένειες.

Το καλύτερο είναι ο κάθε ένας από εμάς να αναγνωρίσει τις πραγματικές διαστάσεις μιας κατάστασης και να μην την αφήσει να βγει εκτός ελέγχου, διότι οι συνέπειες είναι αρκετά καταστροφικές, ειδικά αν λάβουμε υπόψιν μας τις μελέτες για τα διαζύγια. Επίσης, όλα αυτά τα φόρουμ βασίζονται στην έλλειψη αυτοεκτίμησης και στην ανάγκη του ανθρώπου για αυτοπροβολή. Το Like που θα πάρεις, πλέον σημαίνει ότι είσαι αρεστός. Αναρωτήσου ,όμως, πόσο σημαντικό είναι να είσαι αρεστός σε αγνώστους-γνωστούς. Πόσο σημαντικό είναι για εσένα να διαλέγεις την ιδανική σου εικόνα και να την προβάλεις ως τον πραγματικό σου εαυτό. Και, βασικά, πόσο χρόνο χάνεις από την προσωπική σου, πραγματική ζωή, αναλώνοντας τον χρόνο σου στον εικονικό σου κόσμο. Όσον αφορά στην κατασκοπία, αν αναγνωρίζεις στον εαυτό σου την ανάγκη να παρακολουθείς τον σύντροφό σου ίσως κάτι να σημαίνει για την σχέση σας. Η έλλειψη εμπιστοσύνης διαλύει τις σχέσεις. Αν είναι προσωπική σου ανάγκη να ψάχνεις, χωρίς να έχεις λάβει κάποιο δικαίωμα από το ταίρι σου, τότε κάτι σημαίνει για εσένα.

Προτείνω να διερευνήσεις από πού πηγάζει όλο αυτό και όσο είναι νωρίς, με την βοήθεια κάποιου συμβούλου ψυχικής υγείας, να καταφέρεις να το διαχειριστείς, διότι αυτό θα σε τρώει καθημερινά, λίγο-λίγο. Ότι από τα δυο και να ισχύει, μην μπαίνεις στην διαδικασία να κατασκοπεύεις τον σύντροφό σου. Σκέψου ότι ο κάθε άνθρωπος θέλει να έχει ιδιωτική ζωή και προσωπικά δεδομένα, στα οποία εσύ δεν χρειάζεται να έχεις θέση. Ούτε, δυστυχώς μπορείς να μπεις στο μυαλό του συντρόφου σου να δεις τι σκέφτεται. Θα πρέπει να το μάθεις επικοινωνώντας μαζί του. Μην φοβάσαι την αλήθεια, γιατί όσο την φοβάσαι τόσο την αποφεύγεις. Και να προσπαθήσεις να την αποφύγεις θα έρθει εκείνη να σε βρει. Ότι προβλήματα και να έχει η σχέση σας, υπάρχει μόνο ένας τρόπος να τα λύσεις. Ειλικρινής και ανοιχτή επικοινωνία!

Πηγές: 

Saslow. L. R., Muise, A., Impett, E. A.& Dubin, M. (2012). Can you see how happy we are? Facebook images and relationship satisfaction. Social Psychological and Personality Sciences, online first.                

Muise, A., Christofides, E., & Desmarais, S. (2009). More information than you ever wanted: Does Facebook bring out the green-eyed monster of jealousy? CyberPsychology & Behavior, 12, 441–444.

Facebook Twitter Google+ LinkedIn